سرماخوردگی معمولی یک بیماری ویروسی شایع است که علائمی مانند آبریزش بینی، گرفتگی، سرفه و عطسه را ایجاد می‌کند. با این حال، برخی از علائم می‌توانند نشان‌دهنده بیماری‌های جدی‌تری باشند که نیازمند توجه پزشکی و درمان متفاوت هستند¹. تشخیص تفاوت بین یک سرماخوردگی ساده و بیماری‌های شدیدتر مانند آنفولانزا، گلودرد استرپتوکوکی یا کووید-۱۹ برای مدیریت صحیح سلامتی بسیار حیاتی است. علائمی مانند گلودرد شدید، لرز، اسهال، حالت تهوع و استفراغ، هشدارهایی هستند که نشان می‌دهند بیماری فراتر از یک سرماخوردگی معمولی است.
۱. تب بالاتر از ۱۰۱ درجه فارنهایت
در هنگام سرماخوردگی ممکن است تب خفیف و پایین داشته باشید، اما تب بالا در این شرایط غیر معمول است. تب بالاتر از ۱۰۱ درجه فارنهایت (۳۸.۳°C) می‌تواند نشانه‌ای از گلودرد استرپتوکوکی باشد که یک عفونت باکتریایی جدی است². این وضعیت نیاز به آنتی‌بیوتیک دارد و در صورت عدم درمان، ممکن است منجر به تب روماتیسمی و مشکلات قلبی خطرناک شود³.
همچنین باید نسبت به افزایش ناگهانی دمای بدن خود هوشیار باشید که می‌تواند نشان‌دهنده شروع یک عفونت باکتریایی باشد. گلودرد استرپتوکوکی معمولاً علائمی مانند آبریزش بینی، سرفه و گرفتگی صدا را به همراه ندارد⁴’⁵. در صورت مشاهده تب بالا بدون علائم تنفسی رایج، باید برای تشخیص دقیق به پزشک مراجعه کنید.
۲. تب خفیف برای چندین روز متوالی
بررسی مداوم دمای بدن بسیار حائز اهمیت است و تبی که برای چند روز متوالی ادامه یابد، می‌تواند نشانگر آن باشد که بدن شما در حال مبارزه با چیزی جدی‌تر از سرماخوردگی است. تب مداوم و خفیف می‌تواند به معنای ابتلا به آنفولانزا یا مونونوکلئوز عفونی (مونو) باشد⁶. مونو توسط ویروس اپشتین-بار (EBV) ایجاد می‌شود که با علائمی مانند تب، دردهای بدنی و خستگی شدید همراه است⁷.
پایداری تب، به‌ویژه همراه با خستگی شدید و بدن درد، یک پرچم قرمز است که احتمال وجود عفونت‌های ویروسی قوی‌تر را مطرح می‌کند. آنفولانزا نیز می‌تواند باعث تب شود که معمولاً شدیدتر و طولانی‌تر از تب ناشی از سرماخوردگی است.
۳. الگوی علائم
سرماخوردگی و آلرژی‌ها ممکن است علائم مشترکی داشته باشند، اما یک تفاوت کلیدی این است که آلرژی هرگز با تب همراه نخواهد بود. آلرژی‌ها اغلب از یک الگوی خاص پیروی می‌کنند. به این ترتیب علائم آلرژیک معمولاً پس از گذراندن وقت در فضای باز و در طول فصول خاصی بدتر می‌شوند⁸.
در حالی که علائم سرماخوردگی به طور پیوسته در طول زمان بهبود می‌یابند، علائم آلرژی به عوامل محرک محیطی مانند گرده یا گرد و غبار وابسته هستند. اگر علائم شما با قرار گرفتن در محیط‌های خاص یا در زمان‌های مشخصی از سال تشدید می‌شوند، احتمال آلرژی بیشتر از سرماخوردگی است.
۴. دردهای بدنی
یک سرماخوردگی می‌تواند باعث دردهای بدنی شود، اما این دردها معمولاً خفیف هستند. در مقابل، آنفولانزا معمولاً باعث می‌شود ماهیچه‌ها و بدن شما دچار درد شدید و گاهی اوقات بسیار ناگوار شوند⁹. دردهای بدنی اغلب با لرز و خستگی همراه هستند¹.
احساس کوفتگی در ماهیچه‌ها و درد شدید به نحوی که برخاستن از بستر نیز شما را خسته کند، نشانه بارزی از آنفولانزا است. این شدت درد و خستگی یک تفاوت کلیدی بین آنفولانزا و سرماخوردگی ساده است.
۵. درد قفسه سینه یا مشکل در تنفس
سرفه یکی از علائم معمول سرماخوردگی است، اما اگر شدید باشد و باعث درد قفسه سینه، تنگی نفس و خس‌خس سینه شود، دیگر یک سرفه معمولی نیست⁶. این علائم می‌توانند نشانه‌ای از برونشیت یا ذات‌الریه باشند. برونشیت التهاب لوله‌هایی است که هوا را به ریه‌ها و از آن خارج می‌کنند (لوله‌های برونش)¹⁰.
ذات‌الریه التهاب ریه‌ها است که می‌تواند بسیار جدی باشد¹¹. درد قفسه سینه و تنگی نفس همچنین می‌توانند نشان‌دهنده آمبولی ریه باشند، که یک لخته خون در ریه‌ها است. آمبولی ریه یک وضعیت اورژانسی پزشکی است که در صورت عدم درمان ممکن است کشنده باشد¹².
۶. لرز
ممکن است در شروع یک عفونت باکتریایی یا ویروسی دچار لرز شوید. هنگامی که احساس سرما می‌کنید، ماهیچه‌های شما به سرعت منقبض و منبسط می‌شوند تا گرما تولید کنند¹³. لرز که معمولاً همراه با تب است، باعث می‌شود رنگ‌پریده شوید، احساس سرما کنید و بلرزید.
تب همراه با لرز ممکن است در سرماخوردگی نیز رخ دهد، اما رایج نیست⁹. اگر دچار تب و لرز هستید، ممکن است به آنفولانزا یا کووید-۱۹ مبتلا باشید¹⁴. کووید-۱۹ یک عفونت ناشی از ویروس سارس-کوو-۲ است که علائم دیگری مانند سرفه، خستگی و از دست دادن حس بویایی و چشایی دارد¹⁵.
۷. حالت تهوع، استفراغ و اسهال
حالت تهوع، استفراغ و اسهال همراه با سرماخوردگی معمولاً رایج نیستند. علائمی مانند این می‌توانند نشان‌دهنده چیزی جدی‌تر، مانند آنفولانزا باشند¹. در صورت تجربه مداوم این علائم، ضروری است که به دنبال مراقبت‌های پزشکی باشید، زیرا می‌توانند باعث کم‌آبی بدن شوند¹⁶.
از دست دادن مایعات بدن به دلیل استفراغ و اسهال خطر جدی ایجاد می‌کند، به ویژه در کودکان و افراد مسن. بنابراین، اگر این علائم گوارشی شدید یا طولانی‌مدت بودند، حتماً با یک پزشک مشورت کنید.
۸. اسهال مسافرتی یا سایر علائم مرتبط با سفر
مهم است که در صورت داشتن هرگونه علائم پس از بازگشت از سفر خارجی، به یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی مراجعه کنید. به عنوان مثال، اسهال مسافرتی یک بیماری شایع است که افرادی را که اخیراً به مناطق پرخطر سفر کرده‌اند، تحت تأثیر قرار می‌دهد. این مناطق شامل آفریقا، آسیا، آمریکای لاتین و خاورمیانه هستند. علامت مشخصه اسهال مسافرتی، مدفوع شل و آبکی است¹⁷.
۹. گلودرد
گلودرد باعث درد یا خشکی در گلو می‌شود و این ناراحتی ممکن است صحبت کردن یا بلعیدن را دشوار کند. اگرچه گلودرد ممکن است با سرماخوردگی رخ دهد، اما با آنفولانزا شایع‌تر است¹⁸.
سایر بیماری‌هایی که ممکن است باعث گلودرد شوند عبارتند از:
- آلرژی‌ها
- مونو
- گلودرد استرپتوکوکی
- التهاب لوزه‌ها (تونسیلیت)¹⁸
۱۰. موضعی بودن علائم در یک مکان
یکی دیگر از نشانه‌های خطر که احتمالاً بیماری شما بیش از یک سرماخوردگی ساده است، “موضعی شدن” علائم است، به این معنی که آن‌ها را در یک ناحیه خاص از بدن احساس می‌کنید. علائم سرماخوردگی سیستم تنفسی فوقانی را تحت تأثیر قرار می‌دهند، در حالی که بیماری‌های دیگر با علائم شدید در یک مکان مشخص می‌شوند.
برای مثال:
- گلودرد استرپتوکوکی باعث گلودرد می‌شود، اما معمولاً درد تمام بدن را ایجاد نمی‌کند³.
- عفونت‌های سینوسی می‌توانند باعث سردرد و حتی دندان درد شوند¹⁹.
- عفونت گوش معمولاً باعث درد و گرفتگی در یک گوش می‌شود²⁰.
- مونو می‌تواند باعث تورم لوزه‌ها شود⁷.
تفاوت بین علائم سرماخوردگی و آنفولانزا چیست؟
سرماخوردگی می‌تواند شباهت زیادی به آنفولانزا داشته باشد. برخی از افراد، مانند سالمندان و کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، بیشتر در معرض خطر عوارض ناشی از آنفولانزا هستند²¹. بنابراین، تشخیص دقیق برای مدیریت صحیح بیماری ضروری است.
در زیر تفاوت بین علائم سرماخوردگی و آنفولانزا آورده شده است، اگرچه ممکن است همپوشانی‌هایی وجود داشته باشد:
| علائم سرماخوردگی⁵ | علائم آنفولانزا¹ |
| سرفه | بدن درد |
| سردرد | سرگیجه |
| آبریزش پشت حلق | از دست دادن اشتها |
| آبریزش یا گرفتگی بینی | سرفه خشک |
| گلودرد یا خارش گلو | دردهای عضلانی |
| عطسه | تب و لرز |
| سردرد | |
| تهوع و استفراغ | |
| آبریزش بینی و عطسه | |
| گلودرد |
چه زمانی باید با یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی تماس بگیرید؟
سرماخوردگی و آنفولانزا را معمولاً می‌توان در خانه درمان کرد. با این حال، اگر علائم شما پس از ۱۰ روز ادامه یافت یا بدتر شد، باید با یک متخصص مراقبت‌های بهداشتی تماس بگیرید²².
اگر موارد زیر را دارید، به پزشک مراجعه کنید²²:
- کم‌آبی بدن
- تبی که بیش از چهار روز طول بکشد
- تنگی نفس یا مشکل در تنفس
- علائمی (مانند سرفه یا تب) که از بین می‌روند و سپس دوباره برمی‌گردند
- بیماری‌های زمینه‌ای که بدتر می‌شوند
سؤالات متداول
نشانه‌های بهبود یافتن از سرماخوردگی چیست؟
بهبود یافتن علائم، نشانه‌ای است که شما در حال گذراندن دوره سرماخوردگی هستید. علائم معمولاً ۷ تا ۱۰ روز طول می‌کشند، اما سرفه و آبریزش یا گرفتگی بینی ممکن است تا ۱۴ روز ادامه داشته باشد²². همچنین متوجه تغییراتی در رنگ مخاط خود خواهید شد؛ مخاط در ابتدای سرماخوردگی معمولاً شفاف است و سپس چند روز بعد به رنگ سبز، زرد یا سفید تبدیل می‌شود.
چگونه می‌توان تشخیص داد که سرماخوردگی است یا برونشیت؟
علائم سرماخوردگی می‌تواند مشابه علائم برونشیت باشد. با این حال، برونشیت با علائم اختصاصی زیر همراه است²³:
- ناراحتی و درد قفسه سینه
- سرفه‌ای که مخاط شفاف یا زرد مایل به سبز را بیرون می‌آورد
- خستگی
- تب
- تنگی نفس
- خس‌خس سینه
چهار مرحله سرماخوردگی چیست؟
سرماخوردگی معمولاً در چهار مرحله رخ می‌دهد:
- دوره نهفتگی: حدود دو تا سه روز پس از قرار گرفتن در معرض ویروس، علائم سرماخوردگی ظاهر می‌شوند. دوره نهفتگی که در آن ویروس در بدن شما تکثیر می‌شود، می‌تواند تا یک هفته طول بکشد⁵.
- علائم: این مرحله شامل آبریزش یا گرفتگی بینی، خارش گلو، عطسه و خستگی است²⁴. این علائم می‌توانند به سرفه، کاهش اشتها، دردهای عضلانی و گلودرد تبدیل شوند⁵.
- بهبود: علائم معمولاً ۷ تا ۱۰ روز طول می‌کشند⁵. برخی علائم، مانند سرفه، می‌توانند تا ۱۴ روز ادامه داشته باشند²².
- بهبودی کامل: علائم به طور کلی خود به خود برطرف می‌شوند. مطمئن شوید که در حین بهبودی از سرماخوردگی به اندازه کافی استراحت کرده و آب کافی بنوشید²².
نتیجه‌گیری
تشخیص تفاوت بین یک سرماخوردگی معمولی و بیماری‌های جدی‌تر مانند آنفولانزا یا گلودرد استرپتوکوکی با مشاهده علائم هشداردهنده کلیدی مانند تب بالاتر از ۱۰۱ درجه فارنهایت (۳۸.۳°C)، دردهای شدید بدنی، تنگی نفس، و علائم گوارشی غیرمعمول امکان‌پذیر است. در حالی که سرماخوردگی معمولاً در عرض ۱۰ روز بهبود می‌یابد، علائم شدید یا طولانی‌مدت، به‌ویژه موضعی بودن درد در یک ناحیه، نشان‌دهنده نیاز به ارزیابی پزشکی است. با توجه به تداخل علائم، در صورت بروز نشانه‌های نگران‌کننده یا طولانی شدن بیماری، مشورت با متخصص برای تشخیص دقیق و درمان صحیح بسیار حیاتی است.
- MedlinePlus. Flu.
- American Academy of Family Physicians. Rapid strep test.
- MedlinePlus. Strep throat.
- MedlinePlus. Hoarseness.
- MedlinePlus. Common cold.
- Kim JY, Yang KS, Chung Y, et al. Epidemiologic characteristics and clinical significance of respiratory viral infections among adult patients admitted to the intensive care unit. Front Med (Lausanne). 2022;9:829624. doi:10.3389/fmed.2022.829624
- MedlinePlus. Infectious mononucleosis.
- MedlinePlus. Allergic rhinitis.
- Centers for Disease Control and Prevention. Cold versus flu.
- MedlinePlus. Acute bronchitis.
- MedlinePlus. Pneumonia.
- MedlinePlus. Pulmonary embolism.
- MedlinePlus. Chills.
- National Institute on Aging. Is it a cold, the flu, or COVID-19?
- MedlinePlus. Coronavirus disease 2019 (COVID-19).
- MedlinePlus. Dehydration.
- MedlinePlus. Traveler's diarrhea diet.
- MedlinePlus. Tonsillitis.
- MedlinePlus. Sinusitis.
- MedlinePlus. Ear infections.
- Boktor SW, Hafner JW. Influenza. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2024.
- Centers for Disease Control and Prevention. Manage common cold.
- MedlinePlus. Acute bronchitis.
- Turner RB. The common cold. In: Mandell, Douglas, and Bennett’s Principles and Practice of Infectious Diseases. Elsevier; 2015:748-752.e2. doi:10.1016/B978-1-4557-4801-3.00058-8
- https://www.health.com/condition/cold/signs-more-serious-common-cold
گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی
تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.
اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.
جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید
09304881654
عضویت در کانال بله
