صداهای روده بیش فعال: علل و زمان مراجعه به پزشک

علت‌ها

صدای بیش‌فعال روده به صداهای شکمی گفته می‌شود که بلندتر و مکررتر از حالت طبیعی هستند. این صداها می‌توانند نشان‌دهنده افزایش فعالیت روده باشند، که اغلب پس از غذا خوردن یا ابتلا به اسهال رخ می‌دهد.1

شنیدن صداهایی مانند قار و قور یا غرش شکم (به نام بوربوریمی) در حین حرکت غذا از معده به روده طبیعی است. این صداها ناشی از انقباضات عضلات دستگاه گوارش و حرکت گازها و مایعات در روده هستند.1

هضم طبیعی

داشتن صدای بیش‌فعال روده پس از خوردن غذا کاملاً طبیعی است. هنگام هضم غذا، روده با انقباض بیشتر کار می‌کند و این حرکات می‌توانند صدای بیشتری در شکم ایجاد کنند که در حفره شکم طنین‌انداز می‌شود.21

غرش بلند شکم می‌تواند نشانه گرسنگی باشد، زیرا گرسنگی باعث تحریک انقباضات گوارشی می‌شود که صدای روده را افزایش می‌دهد.3

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

گاستروانتریت (التهاب معده و روده)

اگر به گاستروانتریت مبتلا باشید، ممکن است صداهای بیش‌فعال روده به‌همراه تهوع، استفراغ و اسهال بیشتر به‌چشم بیایند. گاستروانتریت به التهاب پوشش معده و روده اطلاق می‌شود.

شایع‌ترین نوع گاستروانتریت، نوع ویروسی یا همان آنفلوآنزای معده است. مسمومیت غذایی نیز می‌تواند از دیگر علل این بیماری باشد.4

درد شکمی
اسهال
تب
حالت تهوع یا استفراغ

آلرژی و عدم تحمل غذایی

صدای بیش‌فعال روده می‌تواند نشانه‌ای از آلرژی، عدم تحمل یا حساسیت غذایی باشد. در این حالت بدن نمی‌تواند برخی مواد غذایی خاص را به‌خوبی هضم کند و در نتیجه گاز اضافی و اسهال ایجاد می‌شود.5

برخی از این ناتوانی‌ها ناشی از کمبود آنزیم هستند؛ مانند عدم تحمل لاکتوز که به دلیل کمبود آنزیم لاکتاز رخ می‌دهد. این آنزیم وظیفه تجزیه قند شیر را دارد و در نبود آن، قند به روده بزرگ منتقل شده و به اسید و گاز تجزیه می‌شود که می‌تواند باعث ایجاد صدای روده گردد.6

درد یا کرامپ شکمی
نفخ
اسهال
افزایش گاز روده

از دیگر عدم تحمل‌های غذایی می‌توان به حساسیت به گلوتن، مونوساکاریدها (قندهایی مانند فروکتوز)، کربوهیدرات‌ها و الکل‌های قندی اشاره کرد.7

اختلال در میکروبیوم روده

دیس‌بیوزیس یا عدم تعادل در باکتری‌های روده می‌تواند به ایجاد عدم تحمل‌های غذایی کمک کند. این وضعیت منجر به رشد بیش‌ازحد باکتری‌ها شده و ممکن است باعث التهاب روده شود.8

التهاب مکرر در اثر این عدم تعادل می‌تواند به افزایش تولید گاز، اختلال در هضم و تولید صداهای بلند روده‌ای منجر شود.9

بیماری سلیاک

افرادی که به بیماری سلیاک مبتلا هستند، ممکن است پس از مصرف گلوتن، صدای بیش‌فعال روده را تجربه کنند. سلیاک یک اختلال خودایمنی است که با خوردن گلوتن، سیستم ایمنی به روده کوچک حمله می‌کند.1

این بیماری باعث التهاب و آسیب به دیواره روده می‌شود که منجر به اختلال در جذب مواد مغذی و افزایش فعالیت روده خواهد شد.10

نفخ
اسهال یا یبوست
تهوع
درد شکمی

بیماری‌های التهابی روده (IBD)

IBD شامل دو بیماری کرون و کولیت اولسراتیو است که با التهاب مزمن دستگاه گوارش شناخته می‌شوند. این التهاب می‌تواند به دیواره روده آسیب زده و فرآیند هضم را مختل کند.11

در نتیجه، صدای بیش‌فعال روده همراه با سایر علائم گوارشی ظاهر می‌شود.11

درد شکمی
مدفوع خونی
اسهال
خستگی
خونریزی مقعدی
کاهش وزن ناگهانی

انسداد روده

صداهای بلند، زنگ‌دار یا فلزی روده می‌توانند نشانه‌ای از انسداد روده کوچک یا بزرگ باشند. در این شرایط، حرکت طبیعی غذا، مایعات و فضولات مختل می‌شود.12

انسداد باعث ایجاد تجمع و فشار در روده شده که منجر به صداهای غیرمعمول و دردناک می‌شود.13

نفخ یا تورم شکم
یبوست
تهوع یا استفراغ
درد شدید یا کرامپ‌های شکمی

خونریزی دستگاه گوارش

خونریزی در دستگاه گوارش می‌تواند شدت صداهای روده را افزایش دهد. این خونریزی ممکن است در مری، معده، روده باریک، کولون یا مقعد رخ دهد.14

در این حالت، صداهای روده با علائم دیگری همراه خواهند بود که به تشخیص بهتر کمک می‌کند.15

خونریزی از مقعد
مدفوع سیاه و قیری
استفراغ خونی

هموروئید، سرطان، پولیپ‌های روده، زخم معده، عفونت‌ها و IBD از علل احتمالی خونریزی گوارشی هستند.15

صداهای روده بیش فعال: علل و زمان مراجعه به پزشک

Dzonsli / Getty Images

انواع مختلف صدای روده

روده‌ها مانند لوله‌هایی توخالی هستند که هنگام انقباض برای حرکت غذا، صداهایی را از خود منتشر می‌کنند. این صداها در شکم طنین‌انداز شده و قابل شنیدن می‌شوند.2

غرش، قل‌قل و غلتیدن صداهایی طبیعی هستند که نشان می‌دهند بدن در حال هضم غذاست.1

صدای روده بیش‌فعال: تعداد زیاد، صدای بلند و گاهی زیر و تیز
صدای روده کم‌فعال: فعالیت گوارشی کندتر و صداهای آرام یا اندک. علت‌ها می‌تواند شامل جراحی شکم، داروهای خاص یا یبوست باشد.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

صدای بیش‌فعال روده معمولاً پس از مصرف غذاهایی که بدن قادر به هضم کامل آن‌ها نیست، مانند گلوتن در افراد مبتلا به سلیاک، رخ می‌دهد.

در صورت تداوم صداهای غیرطبیعی همراه با علائم دیگر، لازم است به پزشک مراجعه شود.1

حالت تهوع یا استفراغ
اسهال یا یبوست مداوم
خونریزی مقعدی

در صورت مشاهده علائم انسداد کامل روده یا خونریزی داخلی، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد.1613

تورم غیرعادی شکم
مدفوع سیاه و قیری
یبوست یا عدم توانایی در دفع گاز
افت فشار خون
خستگی
افزایش ضربان قلب
خونریزی مقعدی
درد شدید یا کرامپ‌های شکمی
استفراغ با یا بدون خون

اگر انسداد روده درمان نشود، می‌تواند منجر به پارگی روده و عفونت جدی شود.13

تشخیص

پزشک با بررسی علائم و سابقه پزشکی شما، علت صداهای بیش‌فعال روده را ارزیابی می‌کند. در مرحله اول، او ممکن است به دقت به شکم گوش دهد تا صداهای غیرعادی را تشخیص دهد.1

در صورت نیاز، آزمایش‌های بیشتری برای تشخیص دقیق‌تر انجام خواهد شد. این تست‌ها عبارت‌اند از:1

آزمایش خون: برای شناسایی بیماری‌ها، عدم تحمل‌ها و عفونت‌ها
آندوسکوپی (Enteroscopy): وارد کردن لوله‌ای انعطاف‌پذیر با دوربین به داخل دستگاه گوارش فوقانی برای شناسایی آسیب یا ضایعات17
تصویربرداری پزشکی: مشاهده ساختار داخلی بدن برای بررسی انسداد یا ناهنجاری‌های روده‌ای

نکاتی برای مدیریت سلامت روده

روش‌هایی برای کاهش گاز و بهبود عملکرد روده عبارت‌اند از:181920

دقت به مصرف غذاهای پرچرب، دارای قند افزوده، فیبر بالا یا لاکتوز
نوشیدن آب کافی در طول روز
آهسته غذا خوردن برای جلوگیری از بلعیدن هوا
شناسایی غذاهای محرک با استفاده از دفترچه غذایی
رعایت رژیم غذایی فاقد گلوتن در صورت ابتلا به سلیاک
کاهش مصرف نوشیدنی‌های گازدار
مدیریت استرس با ورزش، تنفس عمیق و یوگا

مروری سریع

صدای بیش‌فعال روده به صداهای بلند و مکرری مانند غرغر و قل‌قل اشاره دارد که نشان‌دهنده افزایش فعالیت روده هستند. این حالت اغلب پس از خوردن غذا، داشتن گاز یا تجربه اسهال رخ می‌دهد.

این صداها همچنین می‌توانند علامتی از بیماری‌هایی مانند سلیاک، عدم تحمل غذایی، IBD، عفونت گوارشی یا انسداد روده باشند. در صورت وجود علائم شدید مانند اسهال، یبوست، استفراغ یا درد شدید شکمی، حتماً باید به پزشک مراجعه کرد.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: