چه اتفاقی می‌افتد وقتی پروبیوتیک‌ها و پری‌بیوتیک‌ها را با هم ترکیب می‌کنید؟

پروبیوتیک‌ها، پری‌بیوتیک‌ها و ترکیب آن‌ها یعنی سین‌بیوتیک‌ها برای بیشتر افراد بی‌خطر بوده و در تنظیم میکروبیوم روده مفید هستند.
عوارض جانبی رایج شامل نفخ، درد شکم، گاز و تشدید موقت علائم سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) است.
پیش از شروع هر مکمل جدید، از جمله پری‌بیوتیک یا پروبیوتیک، حتماً با پزشک مشورت کنید.

سین‌بیوتیک چیست و چگونه عمل می‌کند؟

سین‌بیوتیک‌ها ترکیبی از پری‌بیوتیک و پروبیوتیک هستند که با یکدیگر کار می‌کنند تا فواید هر دو در دستگاه گوارش افزایش یابد. این ترکیب موجب می‌شود پری‌بیوتیک‌ها طول عمر پروبیوتیک‌ها را در روده افزایش دهند و تأثیرات آن‌ها را تقویت کنند¹.

پری‌بیوتیک‌ها، نوعی فیبر غذایی غیرقابل‌هضم، محیط مناسب برای رشد باکتری‌های مفید (پروبیوتیک‌ها) فراهم می‌کنند. از این رو، مصرف هم‌زمان آن‌ها، اثر هم‌افزایی بر سلامت روده، سیستم ایمنی و حتی سلامت روان دارد.

چه اتفاقی می‌افتد وقتی پروبیوتیک‌ها و پری‌بیوتیک‌ها را با هم ترکیب می‌کنید؟ rdiet.ir

Getty Images | Tanja Ivanova

۱. کاهش خطر سرطان کولورکتال

پژوهش‌ها نشان می‌دهند که مصرف هم‌زمان پروبیوتیک و پری‌بیوتیک می‌تواند در پیشگیری از سرطان روده بزرگ و همچنین بهبود کیفیت زندگی بیماران سرطانی مؤثر باشد. التهاب مزمن و حضور برخی باکتری‌های خاص در روده با افزایش خطر ابتلا به این نوع سرطان مرتبط شناخته شده‌اند².

پروبیوتیک‌ها از طریق تعامل با سلول‌های ایمنی در روده، می‌توانند باعث کاهش التهاب شوند. این کاهش التهاب از طریق تولید ترکیبات ضدالتهابی، آنتی‌اکسیدان و عوامل ضدتوموری صورت می‌گیرد که همگی در پیشگیری از سرطان نقش دارند³.

🍏

اگر به دنبال رژیم متناسب با شرایط خودتان هستید...

اطلاعات این مقاله جنبه آموزشی دارد؛ اما برنامه غذایی هر فرد بهتر است متناسب با شرایط، هدف و نیازهای خودش تنظیم شود.

آشنایی با رژیم تخصصی دکتر روشن‌ضمیر ←

۲. تقویت سیستم ایمنی بدن

میکروبیوم روده نقش کلیدی در حفظ عملکرد صحیح سیستم ایمنی دارد. هم پروبیوتیک‌ها و هم پری‌بیوتیک‌ها می‌توانند سطح ایمونوگلوبولین A (IgA) را افزایش دهند؛ این آنتی‌بادی از مخاط دستگاه گوارش در برابر سموم و عوامل بیماری‌زا محافظت می‌کند⁵.

پروبیوتیک‌ها همچنین باعث تولید سیتوکین‌ها می‌شوند، که پیام‌رسان‌های شیمیایی سیستم ایمنی هستند. این مواد باعث تنظیم پاسخ ایمنی و کنترل التهاب می‌شوند، اما عدم تعادل آن‌ها می‌تواند منجر به نقص ایمنی یا بیماری‌های خودایمنی شود⁵.

۳. بهبود سلامت روده

عدم تعادل در میکروبیوم روده یا «دیس‌بیوز» می‌تواند منجر به التهاب و بروز بیماری‌هایی مانند یبوست، اسهال و سندرم روده تحریک‌پذیر شود. مصرف پروبیوتیک‌ها و پری‌بیوتیک‌ها کمک می‌کند تعادل باکتریایی روده به حالت طبیعی بازگردد و عملکرد روده بهبود یابد⁶.

پروبیوتیک‌ها می‌توانند با کاهش زمان عبور مواد از روده، یبوست را کاهش دهند. همچنین شواهدی وجود دارد که مصرف پروبیوتیک‌ها در کنار آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند احتمال اسهال ناشی از آنتی‌بیوتیک را کاهش دهد و مدت اسهال عفونی و بستری در بیمارستان را کم کند⁷.

۴. کاهش علائم سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS)

نتایج یک متاآنالیز نشان داده است که مصرف پروبیوتیک‌ها می‌تواند علائم IBS مانند نفخ و درد شکمی را بهبود دهد. برخی سویه‌های خاص از پروبیوتیک‌ها توانایی کاهش التهاب در روده را دارند و در نتیجه تأثیر مثبتی بر کیفیت زندگی بیماران می‌گذارند⁸.

با این حال، نتایج درباره اثر پری‌بیوتیک‌ها و سین‌بیوتیک‌ها در IBS متناقض است و ممکن است برای برخی افراد مؤثر نباشد. لازم است نوع سویه و دوز مصرفی با دقت انتخاب شود و تحت نظر متخصص تنظیم گردد.

۵. بهبود سطح کلسترول

یک مرور سیستماتیک نشان داده که مصرف پروبیوتیک‌ها می‌تواند در افراد مبتلا به سندرم متابولیک، سطح کلسترول تام (TC) و کلسترول بد (LDL) را کاهش دهد، در حالی‌که کلسترول خوب (HDL) افزایش می‌یابد⁹. این اثرات به‌دلیل تأثیر پروبیوتیک‌ها بر متابولیسم چربی‌ها، فعالیت آنزیم‌های کبدی و کاهش جذب کلسترول در روده است.

در یکی از مطالعات، پس از چهار هفته، میزان TC حدود ۱۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر و LDL حدود ۷ میلی‌گرم کاهش یافت. مطالعه‌ای دیگر نیز کاهش همزمان شاخص توده بدنی (BMI) را در کنار بهبود پروفایل چربی خون گزارش داد که نشان از اثرات گسترده‌تر پروبیوتیک‌ها دارد⁹.

۶. کمک به کنترل قند خون

زمانی که مصرف پروبیوتیک‌ها و سین‌بیوتیک‌ها با تغییر سبک زندگی و داروهای ضد دیابت همراه شود، می‌تواند به کنترل بهتر قند خون در مبتلایان به دیابت کمک کند. در یک مطالعه، مقایسه متفورمین تنها با متفورمین به همراه پروبیوتیک، کاهش بیشتر در HbA1c و قند خون ناشتا در گروه دوم مشاهده شد¹⁰.

علاوه بر این، افرادی که همراه با دارو، پروبیوتیک مصرف کردند، تحمل بهتری نسبت به متفورمین نشان دادند و این امر منجر به پایبندی بیشتر به درمان شد. بهبود تحمل گوارشی داروها در کنار بهینه‌سازی گلوکز خون، مزیتی قابل‌توجه برای افراد دیابتی محسوب می‌شود.

۷. افزایش جذب کلسیم

هم پروبیوتیک‌ها و هم پری‌بیوتیک‌ها می‌توانند جذب روده‌ای کلسیم را افزایش دهند، که برای عملکرد عصبی، عضلانی و لخته شدن خون ضروری است¹¹. این موضوع به‌ویژه برای سلامت استخوان‌ها اهمیت دارد، زیرا کلسیم جزئی اصلی در ساختار استخوان و دندان است¹².

افراد مسن، به‌ویژه زنان، در معرض خطر بالای استئوپنی و پوکی‌استخوان هستند. مصرف ترکیبی از کلسیم و مکمل‌های پروبیوتیک و پری‌بیوتیک می‌تواند تراکم استخوانی را بهبود بخشد و از شکستگی‌های ناشی از ضعف استخوان جلوگیری کند¹¹.

۸. بهبود سلامت روان

محور روده–مغز، مسیر ارتباطی پیچیده‌ای است که بین دستگاه گوارش و مغز وجود دارد و در تنظیم خلق‌وخو و شناخت نقش دارد. تحقیقات نشان داده‌اند که عدم تعادل میکروبیوم روده با اختلالاتی مانند اضطراب و افسردگی مرتبط است¹³.

یک متاآنالیز و مرور سیستماتیک بیان کرده‌اند که مصرف پری‌بیوتیک، پروبیوتیک و سین‌بیوتیک‌ها می‌تواند علائم اضطراب و افسردگی را کاهش دهد¹⁴. همچنین مطالعه‌ای ۱۲ هفته‌ای نشان داد که مصرف پروبیوتیک در مبتلایان به آلزایمر باعث بهبود عملکرد شناختی نسبت به دارونما شد¹⁵.

چگونه پری‌بیوتیک و پروبیوتیک را با هم مصرف کنیم؟

ساده‌ترین روش برای دریافت پری‌بیوتیک و پروبیوتیک، افزودن آن‌ها به رژیم غذایی روزانه است. این ترکیبات به‌صورت طبیعی در غذاهای مختلف وجود دارند و نیازی به مصرف مکمل برای همه افراد نیست⁷.

غذاهای حاوی پروبیوتیک:

سرکه سیب طبیعی
کفیر
کیمچی
کامبوچا
میزو
ترشیجات تخمیری
سورکروت (کلم تخمیرشده)
برخی پنیرهای تخمیری
نان‌های خمیرترش
ماست پروبیوتیک

غذاهای حاوی پری‌بیوتیک:

کنگر فرنگی
مارچوبه
موز
سیر
پیاز
لوبیای سویا
گندم و غلات کامل

همچنین برخی غذاها مانند غلات صبحانه، نان، ماست و نوشیدنی‌ها ممکن است غنی‌شده با پری‌بیوتیک باشند¹⁶. اگر نتوانید مقدار کافی از طریق تغذیه دریافت کنید، مصرف مکمل می‌تواند گزینه مناسبی باشد.

مکمل‌ها به‌صورت جداگانه یا ترکیبی از پری‌بیوتیک و پروبیوتیک (سین‌بیوتیک) عرضه می‌شوند. حتماً مکملی را انتخاب کنید که متناسب با هدف سلامتی شما طراحی شده باشد، زیرا هر سویه باکتریایی تأثیر متفاوتی دارد و پزشک می‌تواند بهترین گزینه را پیشنهاد کند¹⁷.

خطرات احتمالی و عوارض جانبی

در افراد سالم، مصرف پروبیوتیک و پری‌بیوتیک معمولاً بی‌خطر و قابل‌تحمل است، و عوارض جزئی آن با ادامه مصرف کاهش می‌یابد⁷. با این حال، عوارضی مانند ناراحتی شکم، نفخ، گاز و تشدید علائم IBS ممکن است در ابتدای مصرف رخ دهد.

در موارد نادر، عوارض شدیدتری مانند عفونت‌های باکتریایی یا قارچی مشاهده شده‌اند که شامل سپسیس، مننژیت، ذات‌الریه، آنسفالوپاتی و التهاب کیسه صفرا هستند¹⁸. این خطرات بیشتر در افراد با نقص سیستم ایمنی، شرایط سلامت خاص یا نوزادان نارس دیده شده و در این موارد باید از مصرف اجتناب شود.

سخن پایانی

مصرف ترکیبی از پروبیوتیک و پری‌بیوتیک می‌تواند فواید بی‌نظیری برای سلامت گوارش، ایمنی، خلق‌وخو، متابولیسم و استخوان‌ها داشته باشد. با این حال، نوع سویه‌ها، دوز، زمان مصرف و شرایط فردی در اثربخشی آن‌ها بسیار مهم است.

پیش از شروع مصرف مکمل‌های جدید، به‌ویژه در صورت داشتن بیماری زمینه‌ای یا مصرف دارو، با متخصص مشورت کنید. این کار به شما کمک می‌کند تا با اطمینان از مزایای سین‌بیوتیک‌ها بهره‌مند شوید و از بروز عوارض احتمالی پیشگیری کنید.

واحد محتوای علمی rdiet.ir

گردآوری، ترجمه و تدوین محتوای علمی در حوزه سلامت عمومی

تمام مقالات توسط دکتر فرزاد روشن‌ضمیر بازبینی علمی می‌شوند.

اگر از رژیم‌های تکراری نتیجه نگرفته‌اید، فقط یک دوره با دکتر روشن ضمیر داشته باشید. هزینه رژیم طبق تعرفه ویزیت دکتری تخصصی در علوم پایه (PHD) پروانه‌دار در سال 1405، 357 هزارو 700 تومان می باشد.

جهت ارتباط در پیام‌رسان‌ها به شماره زیر پیام دهید

09304881654

برای دریافت آموزش‌های روزانه عضو کانال بله شوید: