وقتی سرما خوردهاید یا آنفلوآنزا دارید، یک فنجان قهوه داغ میتواند حس بهتری بدهد یا بخشی از عادت روزانهتان باشد. اما ترکیب قهوه با برخی داروهای سرماخوردگی ممکن است عوارض جانبی را تشدید کند. دلیل اصلی این موضوع وجود کافئین در قهوه است؛ مادهای محرک که میتواند بر سیستم عصبی، ضربان قلب و فشار خون اثر بگذارد. برخی داروهای سرماخوردگی نیز اثرات مشابهی دارند و مصرف همزمان آنها با قهوه ممکن است واکنشهای بدن را شدیدتر کند.
در ادامه با سه گروه دارویی رایج آشنا میشوید که بهتر است هنگام مصرف آنها، مصرف قهوه را محدود یا متوقف کنید.
۱. ضداحتقانهای خوراکی (داروهای بازکننده بینی)
ضداحتقانهای خوراکی برای کاهش گرفتگی بینی استفاده میشوند. این داروها معمولاً اثر محرک دارند و میتوانند ضربان قلب و فشار خون را افزایش دهند. از طرف دیگر، کافئین نیز یک محرک است. ترکیب دو محرک میتواند اثر تجمعی داشته باشد و بدن را بیش از حد تحریک کند.
عوارض احتمالی مصرف همزمان با قهوه:
- افزایش ضربان قلب
- تپش قلب
- افزایش فشار خون
- بیقراری و اضطراب
- لرزش یا احساس تحریکپذیری
در برخی افراد، این ترکیب حتی میتواند قند خون یا دمای بدن را افزایش دهد. این موضوع برای افراد مبتلا به دیابت یا بیماریهای قلبی اهمیت بیشتری دارد.
نمونه داروها در این گروه:
- داروهای حاوی پسودوافدرین
- برخی داروهای ترکیبی سرماخوردگی
- داروهای ضدحساسیت دارای ضداحتقان
افرادی که فشار خون بالا، بیماری قلبی، دیابت، مشکلات تیروئید، بزرگی پروستات یا گلوکوم دارند باید قبل از مصرف این داروها با پزشک مشورت کنند. اگر چنین دارویی مصرف میکنید، بهتر است مصرف قهوه را کاهش دهید.
۲. داروهای ضدسرفه حاوی دکسترومتورفان
دکسترومتورفان مادهای است که روی مغز اثر میگذارد و رفلکس سرفه را کاهش میدهد. این ماده در بسیاری از شربتها و داروهای بدون نسخه وجود دارد. برخی عوارض آن شامل سرگیجه، تهوع، بیقراری و احساس سبکی سر است.
از آنجا که کافئین نیز میتواند بیقراری، تحریکپذیری یا افزایش ضربان قلب ایجاد کند، مصرف همزمان آن با داروهای ضدسرفه ممکن است این علائم را تشدید کند.
عوارض احتمالی ترکیب با قهوه:
- تشدید سرگیجه
- افزایش بیقراری
- حالت تهوع
- اختلال در خواب
اگر از داروهای ضدسرفه استفاده میکنید، بهتر است مصرف کافئین را کاهش دهید یا با پزشک یا داروساز درباره تداخل احتمالی مشورت کنید.
۳. برخی داروهای آلرژی (آنتیهیستامینهای نسل اول)
آنتیهیستامینها برای کاهش علائم آلرژی مانند آبریزش بینی و عطسه استفاده میشوند. نوع قدیمیتر آنها (نسل اول) میتواند باعث خوابآلودگی و کاهش تمرکز شود. قهوه ممکن است اثر خوابآور این داروها را کاهش دهد یا برعکس، باعث بیقراری و سرگیجه بیشتر شود.
مشکلات احتمالی مصرف همزمان:
- اختلال در تشخیص میزان خوابآلودگی
- سرگیجه
- بیقراری
- کاهش تمرکز
اگر از داروهای شبانه سرماخوردگی یا آنتیهیستامینهای خوابآور استفاده میکنید، بهتر است مصرف قهوه را محدود کنید تا اثر دارو قابل پیشبینیتر باشد.
نکته مهم درباره داروهای ترکیبی
بسیاری از داروهای سرماخوردگی و آنفلوآنزا چند ماده فعال دارند؛ مثلاً ممکن است هم ضداحتقان، هم ضدسرفه و هم آنتیهیستامین در یک محصول وجود داشته باشد. بنابراین همیشه برچسب دارو را بررسی کنید و در صورت تردید از پزشک یا داروساز سؤال بپرسید.

چه زمانی باید احتیاط بیشتری داشته باشید؟
بهتر است در شرایط زیر مصرف قهوه همراه داروهای سرماخوردگی را با احتیاط انجام دهید:
- فشار خون بالا
- بیماری قلبی
- دیابت
- اضطراب یا بیخوابی
- مصرف همزمان چند دارو
در این موارد، حتی مقدار معمول کافئین ممکن است اثر داروها را تغییر دهد.
جمعبندی
قهوه بهتنهایی مشکلی ایجاد نمیکند، اما هنگام مصرف برخی داروهای سرماخوردگی میتواند عوارض جانبی را تشدید کند. ضداحتقانهای خوراکی، داروهای ضدسرفه حاوی دکسترومتورفان و آنتیهیستامینهای نسل اول از مهمترین گروههایی هستند که بهتر است همراه قهوه مصرف نشوند.
اگر در زمان بیماری نیاز به دارو دارید و در عین حال به نوشیدن قهوه عادت دارید، بهترین کار این است که مصرف کافئین را موقتاً کاهش دهید و در صورت داشتن بیماری زمینهای یا مصرف چند دارو، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
پرسشهای متداول
آیا باید کاملاً قهوه را قطع کنم؟
در بسیاری از موارد فقط کاهش مصرف کافی است، اما اگر علائم مانند تپش قلب یا اضطراب دارید، بهتر است موقتاً قهوه را کنار بگذارید.
چای هم همین اثر را دارد؟
چای نیز کافئین دارد، اما معمولاً کمتر از قهوه است. با این حال، در صورت مصرف داروهای محرک بهتر است مصرف آن هم محدود شود.
چه زمانی میتوانم دوباره قهوه بنوشم؟
معمولاً پس از پایان دوره مصرف دارو و بهبود علائم بیماری میتوانید به روال عادی بازگردید، مگر اینکه پزشک توصیه دیگری داشته باشد.
- Reddy VS, Shiva S, Manikantan S, et al. Pharmacology of caffeine and its effects on the human body. Eur J Med Chem Rep. 2024;10:100138. doi:10.1016/j.ejmcr.2024.100138
- MedlinePlus. Stimulants.
- Glowacka K, Wiela-Hojenska A. Pseudoephedrine—benefits and risks. Int J Mol Sci. 2021;22(10):5146. doi:10.3390/ijms22105146
- American Medical Association. What doctors wish patients knew about the impact of caffeine.
- MedlinePlus. Pseudoephedrine.
- MedlinePlus. Dextromethorphan.
- American Academy of Allergy Asthma & Immunology. Antihistamines: if/when are first generation medications advantageous over newer antihistamines?
- MedlinePlus. Diphenhydramine.
- Kim SW, Bae KY, Shin HY, et al. Caffeine counteracts impairments in task-oriented psychomotor performance induced by chlorpheniramine: a double-blind placebo-controlled crossover study. J Psychopharmacol. 2013;27(1):62-70. doi:10.1177/0269881112450784
- American Academy of Allergy Asthma & Immunology. Antihistamines.
- https://www.verywellhealth.com/coffee-and-cold-medications-11878888
