ملاتونین هورمونی طبیعی در بدن است که نقش اصلی آن تنظیم چرخه خواب و بیداری است. این هورمون علاوه بر تولید در مغز، در برخی مواد غذایی نیز به مقدار کم وجود دارد و میتواند بهطور غیرمستقیم به بهبود کیفیت خواب کمک کند.
اگرچه مقدار ملاتونین موجود در غذاها معمولاً پایین است، اما ترکیب آن با مواد مغذی دیگر میتواند اثرات مثبتی بر خواب، آرامش عصبی و تنظیم ریتم شبانهروزی بدن داشته باشد.
۱. آلبالو ترش (گیلاس ترش)
آلبالو ترش یکی از شناختهشدهترین منابع طبیعی ملاتونین است و بیشترین تحقیقات علمی روی آن انجام شده است. مصرف آب آلبالو ترش میتواند به تنظیم بهتر چرخه خواب کمک کند.
این میوه علاوه بر ملاتونین، سرشار از آنتیاکسیدانها و ترکیبات ضدالتهابی است که میتوانند استرس اکسیداتیو بدن را کاهش دهند و شرایط بهتری برای خواب فراهم کنند.
مزایا
- کمک به افزایش مدت خواب
- بهبود کیفیت خواب شبانه
- کاهش التهاب بدن
- حمایت از ریتم طبیعی خواب

۲. ماهی سالمون
ماهی سالمون اگرچه مقدار متوسطی ملاتونین دارد، اما اثر اصلی آن بر خواب به دلیل وجود امگا ۳ و ویتامین D است. این مواد در تنظیم هورمونهای مرتبط با خواب نقش مهمی دارند.
امگا ۳ میتواند مسیرهای عصبی مرتبط با سروتونین را تقویت کند و در نهایت به تولید بهتر ملاتونین کمک کند.
مزایا
- بهبود کیفیت خواب
- کمک به به خواب رفتن سریعتر
- کاهش التهاب مغزی
- حمایت از ریتم شبانهروزی بدن
۳. تخممرغ
تخممرغ یکی دیگر از منابع غذایی مفید برای خواب است که حاوی مقدار کمی ملاتونین و مقدار مناسبی تریپتوفان میباشد. تریپتوفان در بدن به سروتونین و سپس ملاتونین تبدیل میشود.
همچنین وجود ویتامین D در تخممرغ میتواند به تنظیم بهتر چرخه خواب کمک کند.
مزایا
- کمک به تولید ملاتونین طبیعی
- بهبود تنظیم خواب
- تأمین پروتئین باکیفیت
- کمک به تعادل هورمونی بدن
۴. قارچها
قارچهای خوراکی مانند قارچ سفید از غنیترین منابع غذایی ملاتونین محسوب میشوند. برخی انواع قارچ حتی مقدار بسیار بالایی از این هورمون را نسبت به سایر غذاها دارند.
علاوه بر ملاتونین، قارچها حاوی سلنیوم هستند که یک آنتیاکسیدان قوی محسوب میشود و میتواند در کاهش استرس اکسیداتیو و بهبود خواب نقش داشته باشد.
مزایا
- منبع غنی ملاتونین طبیعی
- کمک به کاهش استرس اکسیداتیو
- حمایت از عملکرد سیستم عصبی
- بهبود کیفیت خواب
۵. مغزها (بهویژه گردو و پسته)
مغزها از جمله گردو و پسته حاوی مقادیر قابل توجهی ملاتونین هستند. علاوه بر آن، وجود چربیهای سالم و ویتامین E در آنها به بهبود عملکرد مغز و کاهش التهاب کمک میکند.
مطالعات نشان دادهاند که مصرف منظم مغزها میتواند با بهبود کیفیت خواب مرتبط باشد.
مزایا
- کمک به بهبود کیفیت خواب
- تأمین ملاتونین طبیعی
- کاهش التهاب بدن
- حمایت از سلامت مغز
۶. شیر گاو
شیر گاو حاوی مقدار کمی ملاتونین است، اما مهمتر از آن وجود تریپتوفان، منیزیم و روی در آن است که همگی در فرآیند تولید ملاتونین نقش دارند.
جالب است بدانید که میزان ملاتونین در شیر شب بیشتر از شیر صبح است، هرچند این مقدار دقیق و ثابت نیست.
مزایا
- کمک به آرامش قبل از خواب
- حمایت از تولید ملاتونین
- تأمین مواد معدنی مهم برای سیستم عصبی
- بهبود کیفیت خواب شبانه
چگونه غذاهای حاوی ملاتونین را مصرف کنیم؟
زمان و نحوه مصرف این غذاها میتواند بر کیفیت خواب تأثیرگذار باشد. بهتر است این مواد غذایی در ساعات پایانی روز بهصورت سبک مصرف شوند.
توصیههای کاربردی
- مصرف شام سبک ۴ تا ۵ ساعت قبل از خواب
- استفاده از میانوعده سبک ۱ تا ۲ ساعت قبل از خواب
- پرهیز از مصرف کافئین در شب
- کاهش استفاده از صفحهنمایش قبل از خواب
نکات مهم برای بهبود خواب
علاوه بر تغذیه، سبک زندگی نقش مهمی در کیفیت خواب دارد. ترکیب رژیم غذایی مناسب با عادات سالم میتواند بهترین نتیجه را ایجاد کند.
عوامل مهم
- ورزش منظم در طول روز
- پرهیز از مصرف الکل و کافئین در شب
- کاهش نور آبی قبل از خواب
- داشتن برنامه خواب منظم
جمعبندی
غذاهای حاوی ملاتونین مانند آلبالو ترش، ماهی سالمون، تخممرغ، قارچ، مغزها و شیر میتوانند بهطور طبیعی به بهبود کیفیت خواب کمک کنند. اگرچه مقدار ملاتونین غذایی کم است، اما ترکیب آن با مواد مغذی دیگر و یک سبک زندگی سالم میتواند نقش مؤثری در تنظیم خواب و افزایش آرامش بدن داشته باشد.
- National Center for Complementary and Integrative Health. Melatonin: What you need to know.
- Meng X, Li Y, Li S, et al. Dietary sources and bioactivities of melatonin. Nutrients. 2017;9(4):367. doi:10.3390/nu9040367
- Barforoush F, Ebrahimi S, Abdar MK, Khademi S, Morshedzadeh N. The effect of tart cherry on sleep quality and sleep disorders: a systematic review. Food Sci Nutr. 2025;13(9):e70923. doi:10.1002/fsn3.70923
- Losso JN, Finley JW, Karki N, et al. Pilot study of the tart cherry juice for the treatment of insomnia and investigation of mechanisms. Am J Ther. 2018;25(2):e194-e201. doi:10.1097/MJT.0000000000000584
- Chai SC, Davis K, Zhang Z, Zha L, Kirschner KF. Effects of Tart Cherry Juice on Biomarkers of Inflammation and Oxidative Stress in Older Adults. Nutrients. 2019;11(2):228. doi:10.3390/nu11020228
- Pérez-Jiménez J, Agnant K, Lamuela-Raventós RM, St-Onge MP. Dietary polyphenols and sleep modulation: Current evidence and perspectives. Sleep Med Rev. 2023;72:101844. doi:10.1016/j.smrv.2023.101844
- Zanirate GA, Bressan J, Leal ACG, Pimenta AM, Hermsdorff HHM. The Content of Dietary Melatonin in 119 Food Items and Its Relationship With Chronic Diseases: Results of the CUME+ Study. J Hum Nutr Diet. 2026;39(1):e70193. doi:10.1111/jhn.70193
- U.S. Department of Agriculture: FoodData Central. Fish, salmon, Atlantic, farmed, cooked, dry heat.
- National Institutes of Health: Office of Dietary Supplements. Vitamin D.
- National Institutes of Health: Office of Dietary Supplements. Omega-3 fatty acids.
- Abou‐Khalil R. Nutritional interventions for enhancing sleep quality: the role of diet and key nutrients in regulating sleep patterns and disorders. Food Sci Nutr. 2025;13(12):e71309. doi:10.1002/fsn3.71309
- Savage RA, Zafar N, Yohannan S, Miller JMM. Melatonin. In: StatPearls. StatPearls Publishing; 2024.
- Liu J, Cui Y, Li L, et al. The mediating role of sleep in the fish consumption – cognitive functioning relationship: a cohort study. Sci Rep. 2017;7(1):17961. doi:10.1038/s41598-017-17520-w
- Li S, Ma M, Hu L, et al. Association between fish consumption and sleep disorders among Chinese adults: a cross-sectional study. Ann Med. 2025;57(1):2491663. doi:10.1080/07853890.2025.2491663
- Convit L, Nicola CM, Urwin CS, et al. Eggs as a nutrient-rich food with potential relevance to sleep metabolic health, and well-being during the menopausal transition: a narrative review. Nutrients. 2025;17(24):3837. doi:10.3390/nu17243837
- Poeggeler B, Singh SK, Pappolla MA. Tryptophan in Nutrition and Health. Int J Mol Sci. 2022;23(10):5455. doi:10.3390/ijms23105455
- National Institutes of Health: Office of Dietary Supplements. Selenium.
- U.S. Department of Agriculture: FoodData Central. Mushrooms, white button.
- Zhao L, Li S, Zhu Y, et al. Association between selenium intake and optimal sleep duration: a national longitudinal study. Nutrients. 2023;15(2):397. doi:10.3390/nu15020397
- Verde A, Míguez JM, Leao-Martins JM, Gago-Martínez A, Gallardo M. Melatonin content in walnuts and other commercial nuts. Influence of cultivar, ripening and processing (Roasting). J Food Compos Anal. 2022;105:104180. doi:10.1016/j.jfca.2021.104180
- Paroni R, Dei Cas M, Rizzo J, et al. Bioactive phytochemicals of tree nuts. Determination of the melatonin and sphingolipid content in almonds and pistachios. J Food Compost Anal. 2019;82:103227. doi:10.1016/j.jfca.2019.05.010
- Zerón-Rugerio MF, Ibarra-Picón A, Diez-Hernández M, et al. Daily walnut consumption increases 6-sulfatoxymelatonin urinary levels and can improve sleep quality: a randomized crossover trial. Food Funct. 2025;16(18):7023-7035. doi:10.1039/D5FO00971E
- Tindall A, Kissell MC. The role of peanuts and tree nuts in improving diet and sleep quality: a pilot study and literature review. Nutrients. 2026;18(4):579. doi:10.3390/nu18040579
- Gonçalves B, Pinto T, Aires A, et al. Composition of Nuts and Their Potential Health Benefits-An Overview. Foods. 2023;12(5):942. doi:10.3390/foods12050942
- Polianovskaia A, Jonelis M, Cheung J. The impact of plant-rich diets on sleep: a mini-review. Front Nutr. 2024;11:1239580. doi:10.3389/fnut.2024.1239580
- U.S. Department of Agriculture: FoodData Central. Milk, lowfat, fluid, 1% milkfat, with added vitamin A and vitamin D.
- St-Onge MP, Zuraikat FM, Neilson M. Exploring the role of dairy products in sleep quality: from population studies to mechanistic evaluations. Adv Nutr. 2023;14(2):283. doi:10.1016/j.advnut.2023.01.004
- He C, Wang B, Chen X, Xu J, Yang Y, Yuan M. The Mechanisms of Magnesium in Sleep Disorders. Nat Sci Sleep. 2025;17:2639-2656. doi:10.2147/NSS.S552646
- Komada Y, Okajima I, Kuwata T. The effects of milk and dairy products on sleep: a systematic review. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(24):9440. doi:10.3390/ijerph17249440
- Centers for Disease Control and Prevention. About sleep.
- https://www.health.com/foods-rich-in-melatonin-for-better-sleep-11961923
