ویتامین ب ۱۲ یکی از ریزمغذیهای ضروری برای سلامت عمومی بدن است و نقش مهمی در تبدیل غذا به انرژی، عملکرد صحیح سیستم عصبی و تولید گلبولهای قرمز دارد. اگرچه این ویتامین بیشتر در مواد غذایی حیوانی و محصولات غنیشده یافت میشود، اما نوشیدنیها نیز میتوانند راهی ساده و کاربردی برای افزایش دریافت روزانه آن باشند.
برای افرادی که رژیمهای خاصی را دنبال میکنند یا به دنبال راههای راحتتری برای تأمین ب ۱۲ هستند، نوشیدنیها انتخابی هوشمندانه محسوب میشوند. در ادامه با شش نوشیدنی آشنا میشوید که میتوانند سهم قابلتوجهی از نیاز روزانه بدن به ویتامین ب ۱۲ را تأمین کنند.
شیرهای گیاهی غنیشده
شیرهای گیاهی مانند شیر جو دوسر، شیر بادام و شیر سویا بهطور طبیعی مقدار کمی ویتامین ب ۱۲ و کلسیم دارند. به همین دلیل، بسیاری از تولیدکنندگان این نوشیدنیها را با ویتامینها و مواد معدنی مختلف غنیسازی میکنند.
در محصولات غنیشده، میزان ویتامین ب ۱۲ میتواند قابلمقایسه با شیر گاو باشد و نقش مهمی در جبران کمبود این ویتامین ایفا کند. البته مقدار دقیق ب ۱۲ بسته به برند و فرمولاسیون محصول متفاوت است.
مقدار تقریبی ب ۱۲: حدود ۱٫۲ میکروگرم در هر لیوان، معادل ۵۰ درصد نیاز روزانه
مناسب برای: گیاهخواران، وگانها، افراد دارای عدم تحمل لاکتوز و کسانی که از مصرف لبنیات پرهیز میکنند
روش مصرف: استفاده در قهوه، چای، غلات صبحانه، اوتمیل و اسموتیها، با توجه به انتخاب محصولات غنیشده

شیر گاو
شیر گاو بهطور طبیعی حاوی ویتامین ب ۱۲ است و یکی از منابعی محسوب میشود که جذب آن برای بدن آسانتر است. تنها یک لیوان شیر میتواند بیش از نیمی از نیاز روزانه به این ویتامین را تأمین کند.
علاوه بر ب ۱۲، شیر منبعی غنی از کلسیم و پروتئین است که برای سلامت استخوانها و عضلات اهمیت زیادی دارد. این ترکیب، شیر را به نوشیدنیای کامل و مغذی تبدیل میکند.
مقدار تقریبی ب ۱۲: حدود ۱٫۳ میکروگرم در هر لیوان، معادل ۵۵ درصد نیاز روزانه
مناسب برای: افرادی که محصولات حیوانی مصرف میکنند و به دنبال نوشیدنی پرپروتئین هستند
روش مصرف: نوشیدن بهصورت ساده یا افزودن به قهوه، اسموتی، سوپ، اوتمیل و دسرها
اسموتیهای بر پایه ماست
اسموتیها راهی عالی برای افزایش دریافت مواد مغذی مانند پروتئین، چربیهای مفید، ویتامینها و مواد معدنی هستند. استفاده از ماست بهعنوان پایه اسموتی، میزان ویتامین ب ۱۲ آن را بهطور چشمگیری افزایش میدهد.
ماست بهطور طبیعی حاوی ب ۱۲ است و ترکیب آن با میوهها باعث میشود مصرف روزانه این ویتامین سادهتر شود. این گزینه بهویژه برای افراد پرمشغله، سالمندان یا کسانی که اشتهای کمی دارند بسیار کاربردی است.
مقدار تقریبی ب ۱۲: حدود ۱٫۷ میکروگرم در هر لیوان ماست یونانی، معادل ۷۰ درصد نیاز روزانه
مناسب برای: سالمندان، نوجوانان، افراد کماشتها و کسانی که به دنبال میانوعدهای مغذی هستند
روش مصرف: ترکیب ماست با میوههای تازه یا منجمد، کره مغزها، پودر پروتئین و شیر دلخواه
نوشیدنیهای جایگزین وعده غذایی و پودرهای پروتئینی
بسیاری از نوشیدنیهای جایگزین وعده غذایی و پودرهای پروتئینی با ویتامینها و مواد معدنی مختلف، از جمله ب ۱۲، غنی شدهاند. برخی از این محصولات میتوانند بیش از صد درصد نیاز روزانه به ب ۱۲ را در یک وعده تأمین کنند.
این نوشیدنیها علاوه بر پروتئین، کالری و ریزمغذیهای ضروری را در قالبی سریع و آسان فراهم میکنند. به همین دلیل برای افرادی که زمان کافی برای وعدههای کامل ندارند، گزینهای مناسب هستند.
مقدار تقریبی ب ۱۲: حدود ۳ میکروگرم در هر وعده، معادل ۱۳۰ درصد نیاز روزانه
مناسب برای: افرادی که به وعده یا میانوعده سریع و پرپروتئین نیاز دارند
روش مصرف: مصرف نوشیدنیهای آماده یا افزودن پودر پروتئین به اسموتیها و شیکها
پودرهای ویتامینی
پودرهای ویتامینی جایگزینی مناسب برای قرصها و کپسولها هستند و امکان دریافت ویتامین ب ۱۲ را بهصورت محلول در نوشیدنی فراهم میکنند. این پودرها معمولاً حاوی اشکالی از ب ۱۲ هستند که جذب بالایی دارند.
با این حال، بسیاری از این محصولات دوزهای بسیار بالایی از ب ۱۲ را ارائه میدهند که گاهی چندین برابر نیاز روزانه است. به همین دلیل مصرف آنها باید دقیقاً مطابق دستور روی بستهبندی انجام شود.
مقدار تقریبی ب ۱۲: حدود ۴۰۰ میکروگرم در هر وعده، معادل بیش از ۱۶ هزار درصد نیاز روزانه
مناسب برای: افرادی که بلع قرص برایشان دشوار است یا به دنبال افزایش کلی دریافت ریزمغذیها هستند
روش مصرف: حل کردن در آب یا آبمیوه و مصرف روزانه طبق دستور
کفیر
کفیر یک نوشیدنی تخمیری بر پایه ماست است که مقدار قابلتوجهی ویتامین ب ۱۲ دارد. یک لیوان کفیر میتواند نزدیک به یکسوم نیاز روزانه بدن به این ویتامین را تأمین کند.
علاوه بر ب ۱۲، کفیر سرشار از پروبیوتیکهاست که به سلامت دستگاه گوارش و تقویت سیستم ایمنی کمک میکنند. وجود کلسیم، ویتامین آ و پروتئین، ارزش تغذیهای این نوشیدنی را کاملتر میکند.
مقدار تقریبی ب ۱۲: حدود ۰٫۷ میکروگرم در هر لیوان، معادل ۲۹ درصد نیاز روزانه
مناسب برای: افرادی که به دنبال نوشیدنی پرپروتئین با اثرات مفید بر سلامت روده هستند
روش مصرف: نوشیدن ساده یا استفاده بهعنوان پایه اسموتی
چگونه نوشیدنیهای حاوی ب ۱۲ را انتخاب و مصرف کنیم؟
برای انتخاب نوشیدنیهای مناسب جهت افزایش دریافت ویتامین ب ۱۲، توجه به چند نکته ضروری است. بررسی مقدار ب ۱۲ در هر وعده، کیفیت محصول و میزان قند افزوده اهمیت زیادی دارد.
- بررسی میزان ب ۱۲: نوشیدنیهایی را انتخاب کنید که حداقل ۲۵ درصد نیاز روزانه را تأمین کنند.
- ترکیب با غذاهای غنی از ب ۱۲: نوشیدنیها مکمل رژیم غذایی هستند و بهتر است همراه با وعدههای حاوی ب ۱۲ مصرف شوند.
- پرهیز از قند افزوده: نوشیدنیهای بدون شکر افزوده انتخاب سالمتری محسوب میشوند.
- جایگزین نبودن با مکمل در صورت کمبود: در صورت کمبود ب ۱۲، تنها نوشیدنیها کافی نیستند و مشورت با پزشک ضروری است.
سؤالات متداول
آیا دریافت ب ۱۲ از نوشیدنیها ایمن است؟
ب ۱۲ موجود در نوشیدنیها و محصولات غنیشده بهطور کلی ایمن است و مقدار اضافی آن معمولاً از طریق ادرار دفع میشود.
آیا مصرف دوزهای بسیار بالا ضروری است؟
در اغلب موارد، دوزهای بسیار بالا لازم نیست زیرا بدن در هر نوبت مقدار محدودی از ب ۱۲ را جذب میکند.
کدام نوشیدنی برای گیاهخواران مناسبتر است؟
شیرهای گیاهی غنیشده و برخی پودرهای ویتامینی بهترین گزینهها برای گیاهخواران محسوب میشوند.
آیا میتوان فقط با نوشیدنیها نیاز ب ۱۲ را تأمین کرد؟
برای بسیاری از افراد ممکن است، اما در صورت کمبود تشخیصدادهشده، استفاده از مکملها تحت نظر پزشک توصیه میشود.
- U.S. Department of Agriculture. FoodData Central. THE ORIGINAL OAT-MILK.
- Duplessis M, Fréchette A, Poisson W, Blais L, Ronholm J. Refining Knowledge of Factors Affecting Vitamin B12 Concentration in Bovine Milk. Animals (Basel). 2021;11(2):532. doi:10.3390/ani11020532
- U.S. Department of Agriculture: FoodData Central. Yogurt, Greek, plain, lowfat.
- Rutkowska J, Antoniewska-Krzeska A, Żbikowska A, Cazón P, Vázquez M. Volatile composition and sensory profile of lactose-free kefir, and its acceptability by elderly consumers. Molecules. 2022;27(17):5386. doi:10.3390/molecules27175386
- U.S. Department of Agriculture: FoodData Central. Kefir, lowfat, plain, LIFEWAY.
- NIH. Health Professional Fact Sheet. B12.
- https://www.health.com/drinks-high-in-vitamin-b12-11877883
