بستنی و ماست یخ‌زده از محبوب‌ترین دسرهای سرد به‌ویژه در روزهای گرم سال هستند. بسیاری از افراد تصور می‌کنند ماست یخ‌زده همیشه گزینه سالم‌تری نسبت به بستنی است، اما واقعیت این است که پاسخ به این سؤال به ترکیبات محصول، میزان شکر، چربی، اندازه وعده و حتی نوع مواد افزودنی بستگی دارد.

اگرچه ماست یخ‌زده معمولاً چربی و کالری کمتری دارد، اما در بسیاری از محصولات تجاری مقدار شکر افزوده آن با بستنی برابری می‌کند یا حتی بیشتر است. بنابراین برای انتخاب آگاهانه، لازم است علاوه بر کالری، به برچسب ارزش غذایی و ترکیبات محصول نیز توجه کنید.

خلاصه نکات کلیدی

• ماست یخ‌زده معمولاً نسبت به بستنی چربی و کالری کمتری دارد.
• برخی انواع ماست یخ‌زده شکر افزوده بیشتری نسبت به بستنی دارند.
• بستنی معمولاً مقدار کمی پروتئین و کلسیم بیشتری فراهم می‌کند.
• همه ماست‌های یخ‌زده حاوی باکتری‌های مفید زنده نیستند.
• مهم‌ترین عامل در سالم بودن این دسرها، اندازه وعده مصرف و کیفیت مواد تشکیل‌دهنده است.

ماست یخ‌زده معمولاً چربی و کالری کمتری دارد

ماست یخ‌زده معمولاً به جای خامه، از شیر تخمیرشده تهیه می‌شود. به همین دلیل مقدار چربی آن نسبت به بستنی سنتی کمتر است و در نتیجه کالری کمتری نیز در هر وعده دارد.

از آنجا که هر گرم چربی بیش از دو برابر کربوهیدرات و پروتئین انرژی تولید می‌کند، کاهش چربی می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر کاهش کالری محصول داشته باشد. البته این موضوع همیشه به معنای سالم‌تر بودن محصول نیست، زیرا کاهش چربی اغلب با افزایش شکر جبران می‌شود.

ارزش غذایی تقریبی نصف پیمانه (حدود ۱۲۰ میلی‌لیتر) ماست یخ‌زده

• کالری: ۱۱۰ تا ۱۵۰ کیلوکالری
• چربی کل: ۲ تا ۴ گرم
• چربی اشباع: ۱ تا ۳ گرم

ارزش غذایی تقریبی همان مقدار بستنی نرم

• کالری: ۱۴۰ تا ۲۱۰ کیلوکالری
• چربی کل: ۷ تا ۱۴ گرم
• چربی اشباع: ۴ تا ۹ گرم

مصرف کمتر چربی اشباع معمولاً برای سلامت قلب توصیه می‌شود، زیرا جایگزینی آن با چربی‌های غیراشباع می‌تواند به کاهش کلسترول بد خون و کاهش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی کمک کند. با این حال، محصولات بدون چربی یا کم‌چربی همیشه سالم‌تر نیستند و باید ترکیبات دیگر آن‌ها نیز بررسی شود.

نکته متخصص تغذیه: بسیاری از محصولات کم‌چربی برای حفظ طعم و بافت، مقدار بیشتری شکر یا غلیظ‌کننده به فرمول خود اضافه می‌کنند.

ماست یخ‌زده همیشه شکر کمتری ندارد

یکی از بزرگ‌ترین باورهای اشتباه این است که ماست یخ‌زده نسبت به بستنی شکر کمتری دارد. در عمل، بسیاری از تولیدکنندگان برای کاهش طعم ترش ناشی از تخمیر ماست و همچنین ایجاد بافت نرم‌تر پس از انجماد، مقدار قابل توجهی شکر به محصول اضافه می‌کنند.

به همین دلیل ممکن است یک وعده ماست یخ‌زده حتی شکر بیشتری نسبت به برخی بستنی‌های معمولی داشته باشد.

میزان تقریبی شکر در هر وعده

• ماست یخ‌زده: حدود ۱۸ تا ۲۴ گرم
• بستنی معمولی: حدود ۱۴ تا ۲۰ گرم

مصرف مداوم شکر افزوده با افزایش خطر چاقی، دیابت نوع دو، بیماری‌های قلبی، کبد چرب غیرالکلی و پوسیدگی دندان ارتباط دارد. بنابراین هنگام خرید، صرفاً به نام محصول اعتماد نکنید و برچسب ارزش غذایی را بررسی کنید.

بستنی معمولاً کمی پروتئین و کلسیم بیشتری دارد

هر دو محصول از گروه لبنیات هستند و مقداری پروتئین و کلسیم فراهم می‌کنند، اما بستنی معمولاً اندکی غنی‌تر است. دلیل این موضوع استفاده از مقدار بیشتری مواد جامد شیر در فرمول تولید بستنی است.

به طور متوسط، نصف پیمانه بستنی می‌تواند موارد زیر را تأمین کند:

• ۲ تا ۴ گرم پروتئین
• حدود ۸ تا ۱۵ درصد نیاز روزانه به کلسیم

ماست یخ‌زده نیز پروتئین و کلسیم دارد، اما مقدار آن بسته به برند، نوع شیر مصرفی و روش تولید متفاوت است. در هر صورت، هیچ‌یک از این دو دسر منبع اصلی پروتئین محسوب نمی‌شوند و نباید برای تأمین پروتئین روزانه روی آن‌ها حساب کرد.

آیا ماست یخ‌زده واقعاً پروبیوتیک دارد؟

بسیاری از افراد تصور می‌کنند همه ماست‌های یخ‌زده حاوی باکتری‌های مفید زنده هستند، اما این تصور همیشه درست نیست.

اگرچه در فرآیند تولید ماست از باکتری‌های مفید استفاده می‌شود، اما انجماد، فرآوری و نگهداری ممکن است تعداد زیادی از این میکروارگانیسم‌ها را کاهش دهد. در نتیجه، برخی محصولات هنوز حاوی باکتری‌های زنده هستند، اما برخی دیگر تقریباً هیچ فعالیت پروبیوتیکی ندارند.

اگر هدف شما بهره‌مندی از فواید پروبیوتیک‌هاست، بهتر است:

• محصولاتی را انتخاب کنید که روی بسته‌بندی عبارت «حاوی کشت‌های زنده و فعال» درج شده باشد.
• یا به جای ماست یخ‌زده، از ماست معمولی یا کفیر استفاده کنید که معمولاً مقدار بیشتری باکتری مفید زنده دارند.

در نهایت کدام سالم‌تر است؟

پاسخ قطعی برای همه افراد وجود ندارد. انتخاب بهتر به هدف تغذیه‌ای، وضعیت سلامت و مقدار مصرف شما بستگی دارد.

اگر هدفتان کاهش کالری و چربی است، ماست یخ‌زده معمولاً انتخاب مناسب‌تری خواهد بود.

اگر می‌خواهید مصرف شکر افزوده را محدود کنید، ممکن است برخی انواع بستنی نسبت به بسیاری از ماست‌های یخ‌زده گزینه بهتری باشند.

به طور کلی هنگام خرید این محصولات به موارد زیر توجه کنید:

• شکر افزوده کمتر
• فهرست مواد اولیه کوتاه‌تر
• چربی اشباع کمتر
• اندازه وعده مناسب
• در صورت تمایل به دریافت پروبیوتیک، وجود کشت‌های زنده و فعال

در عمل، یک وعده کوچک بستنی باکیفیت می‌تواند به همان اندازه یک وعده ماست یخ‌زده در یک رژیم غذایی سالم جای بگیرد.

چگونه دسر یخ‌زده سالم‌تری انتخاب کنیم؟

برای اینکه بدون احساس محرومیت از دسرهای سرد لذت ببرید، این توصیه‌ها را رعایت کنید:

• مصرف خود را به حدود نصف پیمانه (حدود ۱۲۰ میلی‌لیتر) محدود کنید.
• به جای شکلات، بیسکویت، سس‌های شیرین و آبنبات، از میوه تازه یا یخ‌زده به عنوان رویه استفاده کنید.
• هنگام خرید فقط کالری را مقایسه نکنید؛ مقدار شکر افزوده را نیز بررسی کنید.
• اگر قصد بهره‌مندی از خواص پروبیوتیک‌ها را دارید، محصولاتی را انتخاب کنید که دارای باکتری‌های زنده و فعال باشند.
• این خوراکی‌ها را به عنوان یک دسر گاه‌به‌گاه مصرف کنید، نه بخشی از برنامه غذایی روزانه.

پرسش‌های متداول

آیا ماست یخ‌زده برای کاهش وزن بهتر از بستنی است؟

نه همیشه. اگرچه معمولاً کالری کمتری دارد، اما در صورت مصرف حجم زیاد یا انتخاب انواع پرشکر، تفاوت چندانی با بستنی نخواهد داشت. کنترل اندازه وعده مهم‌ترین عامل است.

آیا افراد مبتلا به دیابت می‌توانند ماست یخ‌زده مصرف کنند؟

بله، اما باید مقدار کربوهیدرات و شکر افزوده محصول را در نظر بگیرند. انتخاب انواع کم‌شکر و مصرف در حجم محدود همراه با وعده غذایی، گزینه مناسب‌تری است.

آیا بستنی منبع خوبی از کلسیم محسوب می‌شود؟

بستنی مقداری کلسیم تأمین می‌کند، اما به دلیل وجود شکر و چربی، نباید به عنوان منبع اصلی کلسیم در رژیم غذایی در نظر گرفته شود. شیر، ماست و پنیر انتخاب‌های مناسب‌تری هستند.

آیا ماست یخ‌زده برای سلامت روده مفید است؟

فقط در صورتی که حاوی باکتری‌های زنده و فعال باشد. بسیاری از محصولات صنعتی پس از فرآوری و انجماد بخش زیادی از این باکتری‌ها را از دست می‌دهند.

جمع‌بندی

ماست یخ‌زده و بستنی هر دو می‌توانند در یک رژیم غذایی متعادل جای داشته باشند و هیچ‌کدام ذاتاً «سالم» یا «ناسالم» نیستند. ماست یخ‌زده معمولاً کالری و چربی کمتری دارد، اما ممکن است شکر بیشتری داشته باشد، در حالی که بستنی پروتئین و کلسیم اندکی بیشتری فراهم می‌کند.

در نهایت، سالم‌ترین انتخاب محصولی است که شکر افزوده کمتر، ترکیبات ساده‌تر، اندازه وعده مناسب و حداقل مواد افزودنی داشته باشد. برای اغلب افراد، کیفیت محصول و میزان مصرف اهمیت بسیار بیشتری از انتخاب بین این دو دسر دارد.